5e zondag van Pasen 18.5.25 TB
Handelingen 14, 21-27; Apokalyps 21, 1-5a; Johannes 13, 31-33a.34-35
Jezus voelt dat zijn dood nadert. Hij spreekt woorden ten afscheid. Woorden die bij de leerlingen moeten blijven hangen. Zijn testament. “Nu de mensenzoon wordt verheerlijkt…”. Verheerlijken is een wat lastig woord. Wij denken aan iets als eer. Maar het Hebreeuws ‘kabôd’ dat wij met eer vertalen betekent eigenlijk gewicht, de werkelijke waarde (AbtMarc). Iemand eer geven is iemand in zijn volle gewicht geven, erkennen wie hij is. “Nu is de mensenzoon verheerlijkt..” betekent dan zoiets als: “Nu wordt echt duidelijk wie ik ben, waar ik voor sta”. En ook waar God voor staat.
Waar Hij voor staat heeft Hij zojuist nog eens laten zien in een gebaar. Hij heeft zijn leerlingen de voeten gewassen. Het werk van een dienaar. Ook de voeten van Judas die hem zal verraden, de voeten van Petrus die hem drie maal zal verloochenen en de voeten van de andere leerlingen, die hem binnenkort in de steek zullen laten. Hij zal voor hen zijn leven geven. In Jezus is de liefde van God zelf zichtbaar geworden: totale onbaatzuchtige liefde voor zijn vrienden.
Jezus weet zich de geliefde Zoon van God. En precies omdat Hij van de Vader alle liefde ontvangt, kan Hij zelf ook alle liefde geven en ons een nieuw gebod van liefde geven. Alhoewel nieuw? Met de tien geboden was Israël al sinds lang vertrouwd. En in het boek Leviticus (19: 18) lezen we al: “Bemin uw naaste als uzelf”. Maar Jezus voegt er iets aan toe, namelijk “Heb elkaar lief zoals Ik u heb liefgehad”. Hij wordt dus het richtsnoer van onze manier van liefhebben, en dat gaat ver. Hem navolgen doet een echt beroep op ons.
Liefde is niet hetzelfde als verliefdheid. Verliefdheid gaat voorbij. Om als mensen bij elkaar te blijven is meer nodig: liefde die niet als vanzelf komt aanwaaien. Nee, je moet er voor kiezen, elke dag opnieuw. Niet je erbij neerleggen dat er onverschilligheid groeit in de relatie. Onverschilligheid is de tegenpool van de liefde. Het maakt mensen koud. Liefde vraagt dat je de ander telkens kunt zien alsof jij die ander was. Met nieuwe ogen.
Jezus leert ons dat liefde het belangrijkste is in het leven. Het geeft ons leven betekenis, zonder liefde is er geen leven. Tegelijkertijd zijn we ook vertrouwd met de onmacht tot liefde. Samen leven en samen werken gebeurt dikwijls niet met de liefde als motivatie. Concurrentie en eigenbelang voeren vaak de boventoon. Winstbejag en prestige zitten menselijke relaties veelal in de weg. In onze samenleving voelen veel mensen zich niet gehoord of gezien. Arbeidsvreugde en zinvolle taken moeten in onze markteconomie vaak wijken voor principes van efficiëntie. Aandacht voor klanten en patiënten leggen het af tegen het streven naar rentabiliteit. Het ergste is dat we het inmiddels gewoon zijn gaan vinden.
Maar ook kerken bestrijden elkaar, en binnen kerken zelf verkettert menigeen de ander. En dat terwijl wij elkaar hier het brood reiken en met elkaar uitspreken dat Jezus de Christus is en dat er werkelijk liefde en verzoening mogelijk is. Jezus had een droom, een visioen van een nieuwe wereld, een samenleving waarin liefde het laatste woord had. Die wereld noemde Hij het rijk van God. Wij als zijn volgelingen hebben de zending te doen zoals Jezus: tonen dat God liefde is. Wij zijn geroepen om Gods liefde door te laten stromen naar de mensen om ons heen, vriend en vijand. Hij waste ook de voeten van wie hem ging verraden!
Jezus was als een Goede Herder die zijn leven gaf voor zijn schapen. Hij had liefde voor trouweloze leerlingen, die hem in de steek hebben gelaten, die hem verloochend hebben. Hij toonde een vorm van trouw ondanks ontrouw. Zo moeten ook wij elkaar liefhebben met een onzelfzuchtige liefde. Dat is moeilijk, want wij kennen voornamelijk de liefde van ‘voor wat hoort wat’, de liefde die van twee kanten komt.
Jezus legt de lat wel hoog. Hij vraagt dat wij zelfs onze vijand beminnen. Dat vereist dat je je vijand nog als mens ziet en menswaardig tegemoet treedt. In die liefde is ook vergeving mogelijk. Het gaat niet langer om een romantische liefde, maar om een belangeloze en onvoorwaardelijke liefde. Ga er maar aan staan. Zonder voorwaarden, louter gericht op het welzijn van de ander. Vanuit een dergelijke houding hebben volgelingen van Jezus pestlijders en melaatsen verzorgd. Vanuit deze liefde leeft een mens soms lange tijd samen met een partner die jouw liefde niet of moeilijk kan beantwoorden.
Het klinkt een beetje als een onrealistisch visioen. Inderdaad, het heeft iets van een visioen. Dat horen we ook in de tweede lezing uit de Apocalyps, ofwel de Openbaring van Johannes. “Toen zag ik een nieuwe hemel en een nieuwe aarde. Dan zal God alle tranen uit uw ogen wissen, en de dood zal niet meer bestaan”. Aan dat visioen van hemel op aarde mogen ook wij ons steentje bijdragen. Een steentje van liefde. Dat moet te doen zijn.
PLK